Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng thu gom, quản lý chất thải rắn đô thị.

- Phạm vi nghiên cứu: Thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai (Figure 1).

Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu, nhóm tác giả sử dụng các nhóm phương pháp bao gồm phương pháp thu thập thông tin thứ cấp; xác định khối lượng chất thải rắn; phương pháp phỏng vấn và chuyên gia; phương pháp phân tích SWOT; phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm; và phương pháp đánh giá tính khả thi giải pháp. Trong đó, nghiên cứu đã tiến hành thu thập những số liệu về điều kiện tự nhiên, dân số, lao động, các chỉ tiêu kinh tế xã hội của TP. Pleiku.

Điều tra hiện trạng chất thải rắn đô thị

Phân tích hiện trạng chất thải rắn đô thị tại Pleiku được thu thập thứ cấp từ số liệu báo cáo tổng hợp của Công ty Cổ phần công trình đô thị Gia Lai, 2016 2. Các thông tin thu thập bao gồm nguồn phát sinh, tổng khối lượng, tỷ lệ thành phần và những nội dung quan trọng khác như số xã phường được thu gom, số tuyến đường, chiều dài các tuyến thu gom và số hộ tham gia vào hệ thống thu gom chất thải rắn đô thị tại TP. Pleiku.

Xác định khối lượng và thành phần chất thải rắn

Xác định khối lượng và thành phần chất thải rắn: Nghiên cứu tiến hành lấy mẫu tại bãi rác xã Gào, TP. Pleiku và phân tích 200 kg chất thải rắn theo quy tắc của EPA, 2002 (Table 1) 13. Tổng số mẫu được lấy đem phân tích là 6 mẫu và chia làm 2 đợt. Đợt 1 (mùa khô), lấy 3 mẫu vào ngày 17/3/2015; Đợt 2 (mùa mưa), lấy 3 mẫu vào ngày 02/07/2015 để đánh giá hiện trạng chất thải rắn đô thị tại Pleiku.

Sau bước 4, tiến hành phân loại và xác định tỷ lệ từng loại (tính theo phần trăm trọng lượng ướt). Phân loại rác theo các thành phần chất hữu cơ, chất có thể cháy, chất không cháy và phế liệu thu hồi. Quá trình cân trọng lượng (sử dụng cân lò xo 150 kg hãng NHS-150) các thành phần mẫu rác được thực hiện 3 lần và lấy kết quả trung bình.

Quá trình lấy mẫu và phân tích phòng thí nghiệm

Dựa trên khảo sát thực tế tại bãi rác TP. Pleiku để xác định các vị trí có nguy cơ làm ô nhiễm và ảnh hưởng đến môi trường. Tổng số mẫu được lấy đem phân tích chia làm 2 đợt lấy mẫu vào mùa khô và mùa mưa. Việc lấy mẫu tiến hành cụ thể: Đợt 1 (mùa khô) lấy 3 mẫu vào ngày 17/3/2015; Đợt 2 (mùa mưa) lấy 3 mẫu vào ngày 02/07/2015 để hỗ trợ việc đánh giá hiện trạng môi trường. Vị trí mẫu nước thải mỗi đợt giống nhau và lấy tại đầu ra hệ thống xử lý nước rỉ rác. Để phân tích 13 thông số chỉ tiêu lý hóa sinh, tổng số lượng mẫu cho 3 lần mỗi mùa là 78 mẫu. Các thông số chỉ tiêu lý hóa sinh bao gồm pH, nhiệt độ, nhu cầu oxy hóa học (COD), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD), tổng nitơ (TN), tổng phốt-pho (TP), amoni (NH), chì (Pb), cadimi (Cd), kẽm (Zn), sắt (Fe), niken (Ni), vi khuẩn coliform. Các giá trị pH, nhiệt độ được đo bằng thiết bị đo nhanh WTW 340i. Xác định chỉ tiêu BOD bằng phương pháp ủ trong tủ cấy ở điều kiện 20C và 5 ngày theo phương pháp TCVN 6001-1:2008. Nồng độ các thông số COD, TN, TP, NH, các kim loại nặng đo bằng máy quang phổ UV-VIS. Trong đó, thông số COD đo theo phương pháp SMEWW 5220-C:2012. Hàm lượng TN, TP, NH đo theo các phương pháp SMEWW 4500-N:2012, 4500-P:2012 và 4500 NH-F:2012. Phân tích các kim loại Pb, Cd theo phương pháp SMEWW 3113.B:2012; các kim loại Ni, Zn và Fe theo phương pháp chuẩn SMEWW 3111.B:2012. Chỉ tiêu coliform tổng số được xác định theo phương pháp chuẩn TCVN 8775:2011.

Phương pháp dự báo dân số và ước tính khối lượng chất thải rắn đô thị

Để dự báo tốc độ phát triển dân số, nghiên cứu dựa vào tốc độ tăng dân số tự nhiên, tốc độ phát triển dân số TP. Pleiku đến năm 2030. Phương trình biểu diễn tốc độ gia tăng dân số: P = P (1 + r). Trong đó, P: dân số của năm cần tính; P: dân số của năm được lấy làm gốc; r: tỷ lệ gia tăng dân số; n: hiệu số giữa năm cần tính với năm được lấy làm gốc. Trên cơ sở đó, dự báo khối lượng chất thải rắn đô thị phát sinh đến năm 2030 áp dụng công thức: Khối lượng phát thải = Dân số *Hệ số phát thải (kg/ngày/người). Trong đó, hệ số phát thải dựa trên QCVN 07/2010-BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị của Bộ xây dựng 14.

Phương pháp chuyên gia

Nhóm thảo luận gồm 10 chuyên gia với trình độ học vấn cao (04 PGS và 06 TS thuộc lĩnh vực môi trường), số năm kinh nghiệm trung bình trên 15 năm trở lên. Cách thức lấy ý kiến chuyên gia, nghiên cứu sử dụng phương pháp trao đổi trực tiếp kết hợp các quá trình khảo sát bằng hình thức thư từ điện tử. Phương pháp này sử dụng tích hợp quá trình phân tích SWOT (Strengths - Điểm mạnh, Weaknesses - Điểm yếu, Opportunities - Cơ hội và Threats - Thách thức) nhằm xem xét tính ưu nhược điểm của hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị ở TP. Pleiku. Điểm mạnh (S) là những tác nhân, yếu tố bên trong hệ thống có tính tác động tích cực. Điểm yếu (W) là những tác nhân, yếu tố bên trong hệ thống có tính tiêu cực. Cơ hội (O) là những tác nhân, yếu tố bên ngoài hệ thống mang tính tích cực hay lợi ích nhằm đạt được mục tiêu. Nguy cơ (T) là những tác nhân, yếu tố bên ngoài hệ thống mang tính tiêu cực hay bất lợi trong quá trình thực hiện các mục tiêu. Phân tích SWOT hỗ trợ nghiên cứu nhìn rõ mục tiêu cũng như các yếu tố trong và ngoài hệ thống có khả năng tác động (tích cực hoặc tiêu cực) tới hoạt động nói chung và quản lý chất thải rắn nói riêng. Cụ thể, quá trình đánh giá của chuyên gia diễn ra trong khoảng thời gian các tháng 10-12/2016 theo bốn bước cơ bản. Bước 1: Giới thiệu chủ đề, nêu mục tiêu. Bước 2: Thiết lập từ khóa, thảo luận sơ bộ. Bước 3: Thảo luận chuyên sâu. Bước 4: Kết luận. Trong đó, quá trình lồng ghép tham vấn ý kiến chuyên gia được hướng đến trọng tâm những khía cạnh theo các tiêu chí điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức về hoạt động thu gom, xử lý chất thải rắn đô thị trên địa bàn TP. Pleiku. Công nghệ được đề xuất được dựa vào thực trạng phát sinh và khối lượng chất thải rắn đô thị đã được dự báo cũng như những lợi ích về mặt kinh tế - xã hội - môi trường của giải pháp.

Hiện trạng thành phần chất thải rắn đô thị tại TP. Pleiku

Figure 2 trình bày kết quả thống kê khối lượng chất thải rắn đô thị giai đoạn 2012 - 2016 ở TP. Pleiku 2. Lượng phát sinh chất thải rắn đô thị từ nguồn hộ gia đình đạt cao nhất với 39.621 tấn/năm. Đối với các nguồn phát sinh khác từ các cơ quan, công sở, khu thương mại – dịch vụ có tổng khối lượng 8.575 tấn/năm. Ngoài ra, lượng chất thải rắn do các hoạt động xây dựng, phá dỡ công trình và các cơ sở y tế chiếm tỷ lệ lần lượt 2,4% (1.232 tấn/năm) và 1,9% (945 tấn/năm). Như vậy, kết quả cho thấy nguồn phát thải trên địa bàn TP. Pleiku tập trung chủ yếu là từ các hộ gia đình và các cơ quan, công sở, khu thương mại- dịch vụ.

Table 2 cho thấy tốc độ phát triển đô thị về hạ tầng kỹ thuật, dân số kèm theo đó là lượng phát thải chất thải rắn đô thị cũng tăng theo từng năm (giai đoạn 2012-2016). Cụ thể, tổng lượng chất thải rắn tăng qua các năm trong giai đoạn 2012-2016 với lần lượt 35.386; 38.689; 43.243; 46.900 và 50.737 tấn/năm. Số tuyến đường hẻm được tiến hành thu gom trên địa bàn có mức gia tăng từ 312 tuyến (năm 2012) lên 482 tuyến (năm 2016). Tổng số hộ tham gia thu gom và số km chiều dài năm 2016 lần lượt tương đương 46.100 hộ và 219 km. Nhìn chung, khối lượng chất thải rắn đô thị và số km tuyến đường được thu gom xử lý ngày càng gia tăng.

Hiện trạng quản lý thu gom, xử lý chất thải rắn đô thị tại TP. Pleiku

Cơ cấu tổ chức quản lý hệ thống quản lý thu gom chất thải rắn đô thị trên địa bàn TP. Pleiku được thể hiện ở Figure 3.

Ở trên địa bàn TP. Pleiku, đơn vị có trách nhiệm thu gom và vận chuyển chất thải rắn đô thị là Công ty cổ phần công trình đô thị Gia Lai. UBND thành phố có trách nhiệm quản lý chung về việc xây dựng kế hoạch tổ chức, triển khai thực hiện các quy định pháp luật về quản lý chất thải rắn; thực hiện công tác tuyên truyền, tập huấn cho cán bộ và cộng đồng; báo cáo UBND tỉnh về công tác quản lý chất thải rắn tại địa phương. Phòng Tài nguyên & Môi trường có trách nhiệm phối hợp với Công ty cổ phần công trình đô thị Gia Lai thực hiện công tác kiểm tra và báo cáo các vấn đề môi trường liên quan. Các cơ quan quản lý đô thị, UBND các xã/phường, các tổ chức đoàn thể tiến hành phối hợp hỗ trợ lẫn nhau nhằm thực hiện tốt công tác quản lý thu gom xử lý chất thải rắn đô thị.

* Hoạt động tổ chức thu gom và xử lý chất thải rắn đô thị

Hiện nay, hoạt động thu gom và xử lý chất thải rắn đô thị trên địa bàn TP. Pleiku được thực hiện bằng phương pháp chôn lấp. Tính riêng năm 2016, tỷ lệ thu gom xử lý chất thải rắn đạt 92,6% và tương đương 139 tấn/ngày (Table 3) 2. Đối với khu vực dân cư địa bàn vùng ven người dân tự thu gom và xử lý bằng phương pháp chôn lấp tự nhiên hoặc đốt tại chỗ. Có thể thấy, hoạt động quản lý chất thải rắn đô thị còn có sự phụ thuộc vào thái độ của người dân 15, 16.

Về quy trình thu gom xử lý chất thải rắn ở Pleiku được trình bày chi tiết ở Figure 4. Trong đó, chất thải rắn được thu gom bằng xe đẩy tay ở các tuyến đường, sau đó đưa đến bãi tập kết trước khi chuyển lên xe ép rác. Chất thải rắn sau khi cân khối lượng được chuyển đến bãi chốn lấp bằng việc đưa vào các ô chôn lấp, tiến hành ủi san phẳng, phun dịch vi sinh xử lý mùi.

* Hiện trạng quy trình vận hành bãi chôn lấp

Quy mô bãi chôn lấp có tổng diện tích 100.000 m, gồm có:(i) Ô chôn lấp với diện tích 30.895 m bao gồm ô chôn lấp số 1 là 13.980 m (sức chứa 83.500 m) và ô chôn lấp số 2 là 16.915 m (sức chứa 100.300 m); (ii) Khu xử lý nước rỉ rác có diện tích 9.810 m gồm 3 hồ sinh học lần lượt là hồ kỵ khí 990 m, hồ hiếu khí tùy nghi 3.000 m, bãi lọc thực vật 5.820 m; (iii) Diện tích còn lại gồm đường giao thông nội bộ và các hạng mục phụ trợ khác. Đối với ô chôn lấp số 1 có sức chứa theo hồ sơ thiết kế là 83.500 m, bắt đầu thực hiện công tác chôn lấp từ 01/2011 và đến tháng 4/2015 đã đầy với khối lượng chất thải rắn thực tế chôn lấp tương đương 164.500 tấn.Ô chôn lấp số 2 có sức chứa thiết kế 100.300 m và bắt đầu thực hiện công tác chôn lấp từ tháng 4/2015. Như vậy, về cơ bản sức chứa bãi chôn lấp chất thải rắn đô thị ở TP. Pleiku không thể đáp ứng nhu cầu tương lai.

Liên quan đến hoạt động vận hành bãi chôn lấp, chất thải trong thành phố được vận chuyển đến bãi chôn lấp bằng các phương tiện chuyên dụng. Sau đó, chất thải rắn được trải thành những lớp dày 1m và được đầm nén, rắc lớp bột Bokashi với dung lượng 0,15 kg/cm rồi phủ lớp đất dày 0,2 m. Việc sử dụng chế phẩm Bokashi (Công ty Cổ phần Môi trường Đô thị Đà Nẵng) pha loãng với nước sạch theo tỷ lệ 1:200 (mùa khô) và 1:50-1:100 (mùa mưa) để xử lý mùi. Ngoài ra, đánh giá ưu nhược điểm hệ thống thu gom, xử lý chất thải rắn đô thị hiện hữu tại Pleiku, nghiên cứu tiến hành áp dụng công cụ phân tích SWOT và được tổng hợp Table 4.

Từ kết quả phân tích ở trên bước đầu cho thấy tiềm năng tận dụng những ưu điểm và khắc phục nhược điểm đang tồn tại ở TP. Pleiku trong quá trình thu gom xử lý chất thải rắn đô thị.

Tiềm năng tái chế chất thải rắn đô thị ở TP. Pleiku

Để đánh giá tiềm năng tái chế chất thải rắn đô thị, nghiên cứu tiến hành lấy mẫu tại bãi rác xã Gào, TP. Pleiku và phân tích 200 kg chất thải rắn theo nguyên tắc 1/8 13. Vị trí mẫu của mỗi đợt giống nhau và lấy tại 3 địa điểm tại ô chôn lấp số 2 của bãi rác. Kết quả định lượng thành phần, tính chất chất thải rắn đô thị được mô tả chi tiết trong Figure 5. Trong đó, thành phần chất hữu cơ (lá cây, cành cây, rau củ, vỏ trái cây) chiếm khối lượng 15,5 kg; thành phần chất có thể cháy (túi nylon, vỏ bánh kẹo, bao bì nylon) chiếm 5,5 kg; thành phần chất không cháy (thủy tinh, kính vỡ, xà bần, xương các loại, vỏ ốc) chiếm 3,5 kg; và phế liệu thu hồi (kim loại, hợp kim, vỏ chai nhựa, sản phẩm từ nhựa) chiếm 0,5 kg.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy nếu như biết cách khai thác thì chất thải rắn đô thị là nguồn cung cấp năng lượng tiềm tàng 17, 18, 19. Kết quả phân tích cho thấy thành phần chất thải hữu cơ nhiều nhất chiếm 62% khối lượng, tiếp đến chất có thể cháy (túi nylon, bao bì các loại) chiếm 22% khối lượng. Phần phế liệu thu hồi (vỏ chai và các sản phẩm từ nhựa cũng như kim loại) chỉ chiếm 2% khối lượng. Các chất không cháy (xà bần, kính vỡ…) chiếm tỷ lệ 14% khối lượng. Đây là số liệu quan trọng cho thấy sự cần thiết để xác định công nghệ xử lý phù hợp và hiệu quả trong việc thu gom, xử lý chất thải rắn đô thị ở TP. Pleiku.

Thách thức quản lý chất thải rắn đô thị tại TP. Pleiku

Không riêng gì ở các nước đang phát triển như Việt Nam mà vấn đề quản lý chất thải rắn cũng là thách cho nhiều quốc gia trên thế giới 20. Hiện nay, TP. Pleiku chỉ mới tiến hành thu gom chất thải rắn đô thị trên địa bàn của 14 phường và 7 xã. Đối với 2 xã và 1 số vị trí chưa được thu gom, cộng đồng người dân thực hiện biện pháp tự thu gom, xử lý tại chỗ theo thói quen nên không đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn đô thị. Riêng giải pháp xử lý chất thải rắn hiện thành phố chỉ tiến hành thu gom và xử lý ở bãi chôn lấp xã Gào. Giải pháp này vừa phải tốn quỹ đất lớn, gây nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí, nước ngầm và không tái tạo được nguồn tài nguyên từ chất thải rắn. Ngoài ra, còn phát sinh các vấn đề về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp đối với người lao động trong quá trình thu gom, xử lý chất thải rắn 21.

Theo kết quả phân tích mẫu nước thải sau hệ thống xử lý nước rỉ rác, hàm lượng các chất hữu cơ trong mẫu nước vượt quá giá trị giới hạn quy định cột B - QCVN 40:2011/BTNMT (Table 5). Các thông số COD, BOD và tổng nitơ đều cao và vượt quy chuẩn cho phép. Các kim loại nặng và ion độc hại được hiện ở nồng độ đáng kể. Chỉ tiêu vi khuẩn coliform của mẫu nước vượt 4 lần so với giá trị giới hạn cột B - QCVN 40:2011/BTNMT. So sánh với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải của bãi chôn lấp chất thải rắn (QCVN 25:2009/BTNMT) cũng cho thấy nồng độ tối đa cho phép của các thông số ô nhiễm trong nước thải của bãi chôn lấp không đáp ứng xả thải vào các nguồn nước. Rõ ràng, đây là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường xung quanh bãi chôn lấp và là thách thức của việc quản lý chất thải rắn đô thị tại TP. Pleiku.

Liên quan đến thách thức của việc gia tăng dân số, kéo theo lượng chất thải rắn phát sinh, nghiên cứu tiến hành ước tính lượng chất thải rắn đô thị phát sinh đến năm 2030. Trên cơ sở dự báo dân số, khối lượng chất thải rắn đô thị phát sinh đến năm 2030 ước tính theo công thức:

Khối lượng phát thải = Dân số (người) * Hệ số phát thải (kg/ngày/người).

Trong đó, căn cứ vào QCVN 07/2010-BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hạ tầng đô thị của Bộ xây dựng 14 thì tiêu chuẩn phát sinh chất thải rắn đô thị tính theo đầu người được xác định như Table 6.

Căn cứ quy mô dân số và hệ số phát sinh chất thải rắn đô thị, kết quả dự báo lượng phát thải được tổng hợp thống kê và trình bày ở Table 7.

Như vậy, đến năm 2030 lượng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn Pleiku lên tới 361,186 tấn/ngày. Có thể thấy, đây là thách thức đòi hỏi cần có giải pháp kịp thời nhằm thực hiện kế hoạch thu gom xử lý, đảm bảo vệ sinh môi trường trong tương lai.

Cơ hội và khả thi áp dụng công nghệ MBT-CD.08 xử lý chất thải rắn đô thị ở TP. Pleiku

Kết quả phân tích thành phần chất thải ở Pleiku được chia làm các nhóm với tỷ lệ chất thải hữu cơ chiếm tỷ lệ 62%, chất có thể cháy chiếm 22%, chất không cháy chiếm 14% và phế liệu thu hồi chiếm tỷ lệ 2%. Nghiên cứu 22 cho thấy hiệu quả của việc đốt chất thải tận thu năng lượng chất thải, đồng thời có thể kiểm soát tốt khí thải phát sinh. Công nghệ MBT-CD.08 sử dụng hệ thống tách loại tự động để tiến hành phân loại, xử lý và tái chế với định hướng xử lý và tái chế chất thải thành các sản phẩm 12. Với mục đích phân loại, xử lý và tái chế thành các sản phẩm hữu ích phục vụ nhu cầu của xã hội sẽ đáp ứng xu hướng phát triển đô thị ở Pleiku. Ngoài ra, để đạt mục tiêu trở thành đô thị loại I, TP. Pleiku cần nỗ lực cho công tác thu gom xử lý chất thải rắn đảm bảo vệ sinh môi trường và nâng tỷ lệ thu gom đạt 100%. Căn cứ vào tốc độ tăng trưởng về kinh tế - xã hội, việc đầu tư công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị trên địa bàn TP. Pleiku phù hợp với nhu cầu phát triển. Đồng thời, công nghệ MBT-CD.08 xử lý chất thải rắn đô thị còn mang lại lợi ích to lớn về mặt môi trường và xã hội 23. Quy trình đề xuất thu gom, quản lý chất thải rắn đô thị bằng công nghệ MBT-CD.08 xử lý và tái chế triệt để các thành phần chất thải rắn đầu vào 12. Đây là giải pháp hữu ích, không cần nhu cầu sử dụng diện tích quỹ đất lớn so với phương pháp chôn lấp truyền thống.

Đánh giá chi tiết tính khả thi, nghiên cứu tiến hành so sánh lợi ích và chi phí trong quá trình thu gom, vận chuyển chất thải rắn đô thị một số xã phường ở TP. Pleiku. Kết quả nghiên cứu khả thi trường hợp thí điểm tại các xã phường điển hình như phường Diên Hồng, Hoa Lư và xã Biển Hồ được thể hiện trong các Table 8, Table 9.

Các số liệu tính toán trên chưa tính chi phí đầu tư xây dựng bãi chôn lấp hay công nghệ xử lý chất thải rắn mà chỉ ước tính chi phí thu và hoạt động phục vụ cho việc thu gom, xử lý. Có thể thấy mức giá cao chi trả thải bỏ chất thải rắn ảnh hưởng tích cực và thúc đẩy quá trình tái chế tận dụng tài nguyên 24. Đây là nhân tố quan trọng tác động đến thói quen cộng đồng và hành vi người tiêu dùng hướng đến xu thế phát triển bền vững 25. Với các số liệu tính toán ở trên, phí thu gom chất thải rắn đô thị tại 2 phường và 1 xã thí điểm là 251.106.000 đồng/tháng và chi phí hoạt động tổ chức thu gom là 311.928.000 đồng/tháng. Do đó, hàng năm thành phố cần bổ sung ngân sách cho các hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn đô thị trên địa bàn. Không những vậy, mặt trái thực trạng chôn lấp chất thải rắn còn gây ra tác động tiêu cực ô nhiễm môi trường, tổn thất chi phí gián tiếp như bệnh tật và giảm năng suất lao động.

Phương pháp chuyên gia phân tích đánh giá tính khả thi khi đưa công nghệ MBT-CD.08 vào xử lý chất thải rắn đô thị trên địa bàn TP. Pleiku đáp ứng các tiêu chí về lựa chọn công nghệ được quy định tại Khoản 2, Điều 19 Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/04/2015 của Chính phủ về quản lý chất thải và phế liệu 26. Cụ thể, phần lớn các chuyên gia đều đồng ý và đánh giá lựa chọn tính thích hợp của giải pháp công nghệ MBT-CD.08 thay thế xử lý chất thải rắn đô thị tại Pleiku. Kết quả đánh giá lựa chọn công nghệ được trình bày cụ thể trong Table 10.

Qua quá trình phân tích và đánh giá 9/10 tiêu chí đạt cho thấy việc xử lý chất thải rắn đô thị bằng công nghệ MBT-CD.08 có tính khả thi đối với TP. Pleiku. Vì vậy, cần sớm đầu tư quy trình công nghệ có khả năng tái sử dụng nguồn chất thải rắn vừa có lợi ích kinh tế - xã hội lẫn giá trị môi trường. Nhờ đó, có thể giảm thiểu các thách thức, vấn đề tiêu cực do chất thải rắn gây ra trong quá trình phát triển đô thị 27. Việc sử dụng công nghệ MBT-CD.08 có tính khả thi và sẽ tiết kiệm các khoản chi phí xử lý liên quan. Tuy nhiên, để tăng cường tính khả thi thực hiện việc áp dụng công nghệ MBT-CD.08 cần đồng thời quan tâm các nhóm giải pháp thể chế, chính sách; giải pháp nguyên tắc 3Rs; giải pháp truyền thông và xã hội hóa hoạt động bảo vệ môi trường nhằm mục đích bảo vệ môi trường, phát huy tối đa các nguồn lực trong xã hội. Ngoài ra, cần xem xét biện pháp đánh giá vòng đời sản phẩm trong các hoạt động quản lý chất thải rắn đô thị nhằm đảm bảo tính hiệu quả và đáp ứng nhu cầu phát triển môi trường bền vững 28.